کاپنوگرافی عبارت است از اندازه گیری غلظت دی اکسید کربن در هوای بازدمی.

وسایلی که این اندازه گیری ها را انجام می دهند کاپنومتر (capnometer) یا آشکار کننده های دی اکسید کربن انتهای بازدمی (ETCO2) نامیده می شوند. کاربرد آنها در مراقبت پیش بیمارستانی ، به ویژه برای ارزیابی جای گیری صحیح لوله داخل نای به طور قابل توجهی افزایش یافته است.

عدم وجود دی اکسید کربن در هوای بازدمی قویاً نشان می دهد که لوله در مری قرار گرفته است ؛ وجود دی اکسید کربن ، جای گیری صحیح لوله داخل نای را نشان می دهد. کاپنوگرافی می تواند برای حصول اطمینان از محل صحیح لوله به دنبال قرار دادن آن در داخل نای و برای کنترل محل لوله در طی تهویه و CPR به کار برده شود.

در زمان احیاء قلبی ریوی وجود دی اکسید کربن در بازدم علاوه بر تایید محل صحیح قرارگیری لوله داخل نای ، کفایت ماساژ و کفایت گردش خون ریوی و سیستمیک را نشان می دهد.

کاپنومترها به صورت وسایل سنجش یک بار مصرف با کمک رنگ ها (در مقایسه با رنگ های استاندارد) یا به صورت مانیتورهای الکترونیکی در دسترس هستند.

 این وسایل در امتداد یا در کنار لوله داخل نای و وسیله تهویه متصل می شوند. تغییر رنگ در وسیله سنجش یک بار مصرف یا نوعی نور در مانیتور الکترونیکی جای گیری صحیح لوله را تأیید می کند. در وسیله سنجش یک بار مصرف ، محتوای کم CO2 در هوای دمی باعث ارغوانی شدن وسیله می شود. در حالی که محتوای بالاتر CO2 در هوای بازدمی آن را زرد رنگ می کند. در حال حاضربرخی از انواع الکترونیکی ، پالس اکسی متری ، میزان ETCO2 ، فشارخون ، سرعت نبض ، سرعت تنفس ، و درجه حرارت بدن را دریک دستگاه واحد نشان می دهند.

اگر چه کاپنوگرافی دقیق است ، در حین ایست قلبی سطح ETCO2 به شدت کاهش می یابد. بنابراین ، در این بیماران ممکن است علی رغم جای گیری صحیح لوله داخل نای تغییر رنگی در آشکار کننده ETCO2 دیده نشود.

کاپنوگرافی به طور فزاینده ای برای ارزیابی بیماران بدون لوله تراشه نای نیز به کار می رود. این کار می تواند اطلاعات مهمی را در رابطه با وضعیت بیمار ، به ویژه در مورد بیماری ناشی از اسپاسم برونش (آسم ، COPD) فراهم کند ، یعنی می تواند در مراحل اولیه مشخص کند که وضعیت تنفسی بیمار در حال تغییر است یا نه. همچنین ، کاپنوگرافی می تواند وضعیت خونرسانی را کنترل کرده و به صورت زودرس شوک قریب الوقوع را اطلاع دهد.

شایان ذکر است که از کاپنومتر باید به همراه سایر روش های ارزیابی جای گیری لوله داخل نای استفاده شود. در واقع این وسیله نمی تواند جایگزین مشاهده عبور لوله داخل نای از میان تارهای صوتی شود.

ETCO2 (End-Tidal Carbon Dioxide)